مصاحبه و گفتگو با حجة الاسلام و المسلمین یوسف غلامی
587 بازدید
تاریخ ارائه : 1/24/2013 1:41:00 PM
موضوع: علوم تربیتی

مصاحبه و گفتگو با

حجة الاسلام و المسلمین یوسف غلامی

حجاب یک پوشش نیست، بلکه یک رفتار است!

لید مصاحبه و بیوگرافی
حجة الاسلام والمسلمین یوسف غلامی، نویسنده و مشاوری است که در زمینه حجاب، دغدغه و تحقیقات میدانی زیادی داشته است که از ثمرات آن موارد می توان به کتاب های «راز یک فریب»، «جلوه نمایی زنان و نگاه مردان» «هدیه مادر»، «باغ پرندگان» اشاره کرد.
امتیاز و تفاوت تألیفات استاد غلامی با بقیه کتاب های موجود در زمینه حجاب، دارا بودن تحلیل های روانشناختی و جامعه شناختی در کتاب هایش می باشد.
به مناسبت سالگرد واقعه کشف حجاب، در محضر این استاد به بررسی مسایل اجتماعی حجاب پرداختیم.

 مصاحبه گر: مصطفی سلیمانی


***** با تشکر از شما که در این گفتگو شرکت کردید؛ لطفاً در مورد سوابق کاری تان پیرامون حجاب، مطالبی را که ضروری می دانید، بفرمایید.
من حدود 18 سال است با تحقیق میدانی و نظرسنجی از مردان و زنان غیر معتقد به حجاب در این باره مشغول فعالیت هستم. طی سفر به چندین کشور با بیش از بیست هزار زن بی حجاب به طور حضوری و غیر حضوری به گفتگو پرداختم و آخرین گفته های آنان را شنیده و به منظور پاسخ گویی به آنها سالیانی است به تفحص پرداخته ام. نتیجه آن کاوش ها را در کتاب «راز یک فریب» نگاشته ام.
******** ویژگی کتابهایی که در زمینه حجاب نوشته اید، با بقیه کتابهای نوشته شده در زمینه حجاب چیست؟
سال ها نویسندگان با تحقیق درباره پوشش دختران و زنان هر یک از دریچه ای به بررسی این پدیده پرداخته اند. امتیاز و تفاوت این کتاب ها، دارا بودن تحلیل های روانشناختی و جامعه شناختی است.
بنده در کتاب «راز یک فریب» با تکیه بر تحقیق میدانی و نظر سنجی از مردان و زنان با پرهیز جدی از تحلیل های سطحی و شعاری، با دلایل قانع کننده و فراخور تفکر امروزیان، آثار پوشیدگی و ناپوشیدگی دختران و زنان را تشریح کرده ام.
در بیان پیامدهای ناپوشیدگی زنان، دشوارترین موضوع برای نویسندگان، نگاشتن مطالبی است که خواندن برای بانوان همسردار سودمند، اما برای دوشیزگان دارای بدآموزی است. از طرفی نمی توان دوشیزه گان را بدون بیان آن مطالب، به درستی به فلسفه پوشش زن معتقد ساخت. با وجود این دشواری، شاید بتوان ادعا کرد که این کتاب «راز یک فریب» نخستین کتابی است که توانسته مسایل ناگفته درباره زنان را بی پرده –اما بدون بدآموزی- برای دوشیزگان تبیین کند.
اما در مورد کتاب «جلوه نمایی زنان و نگاه مردان» باید خدمتتان عرض کنم: از پیچیده ترین پدیده های طبیعت، وجود زن و شگفتی های اندام اوست که چه آن را برهنه سازد و یا به قصد دلبری بپوشاندش، منبع نیرومند ایجاد جاذبه و تحریک امیال غریزی است و بسیار کم رخ می دهد که زن از تعقیب نگاه ها در امان باشد. زمانی که آدمیان تنها به پاره ای از اسرار جلوه نمایی زن پی ببرند، بیش از پیش به ظرافت اندیشه و رفتار زن معتقد خواهند شد.
****** لطف فرموده تعریفی جامع از حجاب و عفاف را بیان کنید؛ خیلی از افراد حجاب و عفاف مترادف هم می دانند و گمان می کنند کسی که حجاب دارد، عفیف هم هست؛ به نظر حضرتعالی حجاب و عفاف یکی است؟
حجاب یک پوشش نیست، بلکه یک رفتار است. رفتاری که یک بخش آن داشتن پوشش مناسب است. بخش های دیگر آن: «متین سخن گفتن با حیا راه رفتن بدون جلوه نمایی وانگیزه خاص و مانند اینها.»
از مترادف شمردن «حجاب» و «عفاف» تعجب می کنم. مانند اینکه کسی بگوید «آب» و «مایع» مترادف یکدیگرند. نمی توان گفت: «عفت کافی است حجاب لازم نیست!» ثمره و نتیجه عفیف بودن با حجاب بودن است. بله می شود که زنی بی حجاب باشد و مراتب پایینی از عفت را هم دارا باشد ولی نه کامل. کمال عفاف باید در همه جوانب رفتار شخص ظهور پیدا کند. آیا شما از زن برهنه در خیابان می پذیرید که بگوید: «من عفت دارم هر چند حجاب ندارم؟» خیر!
***** به نظر شما حکمت حجاب به صورت خلاصه چیست؟
حکمت حجاب حفظ شخصیت انسانی زن است و فایده آن بهره مند شدن خود او از سلامت روانی و اجتماعی است. شاید یک زن بی حجاب بتواند شخصیت اجتماعی هم داشته باشد ولی شخصیت انسانی او بدون حجاب حفظ نمی شود. شاهد آنها زنان غربند که مردانشان در نظر سنجی گفته اند: «ما از مردن سگ خود بیشتر متاثر می شویم تا از مردن زنمان.»
***** عفاف برای آقایان هم کاربرد دارد یا مخصوص خانم هاست؟
حجاب اصطلاحی مخصوص خانمها است. حجاب مردان را باید پوشش مناسب نامید نه حجاب. مرد هم وظیفه مند است حضورش در مقابل نامحرم با متانت باشد.
****** با توجه به فضای موجود در جامعه، منشأ بدحجابی خانواده است یا جامعه یا نهادها؟
علت بدحجابی موجود کشور همه اینهاست و هیچ کدام. تا اندیشه یک زن سالم رشد نکرده باشد و تعریف خود و مرد را نداند، نه خانواده نه جامعه و نه خود زن نمی داند برای چه باید زن با حجاب باشد.
****** آیا حجاب یک ارزش دینی است یا اجبار اجتماعی؟
حجاب یک ارزش است. هر کس بدان معتقد باشد می پذیرد و هر کس نه نمی پذیرد. تنها از فرد غیر معتقد به آن می توان انتظار داشت که حرمت جامعه خود را حفظ کند. هر زنی می تواند به حجاب معتقد نباشد ولی نمی تواند برهنه در جوامع عمومی ظاهر شود و این را اجبار نمی گویند. حجاب یک قرارداد اخلاقی - اجتماعی است.
زن برهنگی را دوست ندارد، اما اگر ایمانش کامل نباشد و ارزش خود را با پوشیدگی به دست نیاورد، برخلاف میل باطنی اش ممکن است برای نیل به این منظور، از برهنگی کمک گیرد.
****** تأثیر حجاب بر استحکام خانواده چگونه است؟
تاثیر حجاب بر خانواده را من و شما وقتی به خوبی درک می کنیم که سری به جهان غرب بزنیم. اصولاً تشکیل خانواده چه مفهومی دارد؟ مفهوم آن تعهد دو فرد به یکدیگر است. بی حجابی درست به عکس این است، مرد به خود اجازه می دهد در چشم اندازی و رابطه بدون تعهد آزاد باشد و از طرفی زن نیز که مرد را چنین بی تعهد ببیند چگونه به زندگی با یک مرد دلخوش است؟!
در آمریکا زنی تحصیل کرده در گفتگو به من گفت: شما می گویید اگر ما زنان یک متر پارچه دور سرمان بپیچیم خوشبخت می شویم و اگر دورش افکنیم بد بخت؟ گفتم: اگر به ابن سوال پاسخ دهی معلوم می شود: «لطفاً بگو از سن بلوغ تا حالا که پنجاه سال داری با چند مرد زندگی کرده ای و کدامشان برای مدت طولانی کنارت مانده اند؟ او ابتدا درنگ کرد و سپس عددی گفت که بیش از دو رقم بود!
***** با توجه به اینکه تحقیقات میدانی مفصلی پیرامون حجاب و شبهات رایج در آن داشته اید، علل کم توجهی به پوشش در کشور اسلامی چیست؟
زن امروز جامعه ما دچار سر خوردگی شده است. سر خوردگی اجتماعی و دینی اعتقادات و باور های او را متزلزل کرده است و از آگاهی های لازم برخوردار نیست. بیش از سی سال از انقلاب شکوه مند ملت مسلمان ایران می گذرد و هنوز کتابی پاسخگو درباره حجاب با ادبیات خوب و بیان منطقی کمتر به چاپ رسیده است. انواع نرم افزار ها درباره هر چه بخواهید از روش درست کردن پیتزا تا آموزش رقص وجود دارد ولی درباره حجاب هیچ نرم افزار تاثیر گذاری وجود ندارد. پس از هجده سال تحقیق است که بنده تازه توانسته ام لوح 18 جلسه ای مصور (دفاع از حجاب یا برهنگی) را تولید کنم.
بر پایه نظر سنجی و تحقیق هشت ساله پیرامون علت کم توجهی دختران و زنان به حجاب، این نتیجه بدست آمد که اساسی ترین علت این پدیده ناآگاهی است. از پانصد نفر بانوی کم حجاب، اظهارات هشتاد درصد از آنان نشان می داد که بی اطلاعی از فواید و آثار پوشیدگی و پیامدهای ناپوشیدگی، اصلی ترین عامل کم حجابی ایشان هست. هرچند از این عده برخی بودند که انگیزه های دیگری نیز در رفتار آنان تأثیر داشته است.
****** سهم حوزه علمیه در ترویج فرهنگ حجاب تا چه حدّی است؟
حوزه علمیه در این باره از همه وظیفه مند تر است و البته اگر در این زمینه کاری هم صورت گرفته در سایه تلاش های طلبه ها ی گمنام و بی حمایت حوزه هاست. اما درد مندانه باید گفت در همین حوزه آنها که موسسه و بودجه و امکانات انبوه در دست دارند تلاشگر موضوع حجاب نیستند. چرا؟ شاید دغدغه ای ندارند یا در جامعه زندگی نمی کنند و یا در این زمینه مطالعات متمرکزی نداشته اند تا سوزی در آنها پدید آید. هر کس سر رشته همان فن و علمی را پیش گرفته که تا به حال به دنبالش بوده است. البته انتظار دیگر هم این است: اگر کسانی خواهان اقدامی در این زمینه اند به تولید کار تکراری و شعاری نپردازند. به گفته سعدی: «یا سخن دانسته گوی ای مرد بخرد یا خموش!»
****** نقش نهاد خانواده را در اشاعه فرهنگ پوشش تا چه حدّی جدی می دانید؟ به نظر شما خانواده از چه فاکتورهایی  می تواند برای نهادینه کردن فرهنگ حجاب استفاده کند؟
به فرموده امیر مومنان علی علیه السلام آن که می خواهد به اصلاح دیگری بپردازد، پیش از آن باید در اصلاح نفس خود کوشا باشد. پدر و مادری که دوست دارند فرزندشان با حجاب باشد، نخستین وظیفه شان این است که خودشان در نگاه فرزندشان شخصیت محبوب و پذیرفته ای دارا باشند.
دوم: خود درباره حکمت حجاب آگاهی هایشان را توسعه دهند.
سوم: ارتباط خود را با همه خانواده هایی که به حجاب معتقد و پایبند نیستند قطع یا کم کنند.
چهارم: فضای خانه را پذیرای ارزش های دینی قرار دهند.
پنجم: در زدودن ذهنیت های نادرست فرزندانشان نسبت به حجاب بکوشند.
****** برای ترویج فرهنگ حجاب از چه فاکتورهایی می توان در سیاست گذاری ها استفاده کرد؟
در حال حاضر مبنای سیاست گذاری های فرهنگی کشور نه بر پایه ترویج حجاب که ضدّ آن است. در یک طرح چند ساله باید نخست همه نهادهای فرهنگی کشور- در رأس آموزش و پرورش و صدا و سیما- شخصیت زن را آن طور تعریف و تبیین نکنند که با پذیرش حجاب سازگار نباشد و اینک قضیه بعکس است.
دوم: همه فرهیختگان تلاشگر عرصه حجاب شناسایی و از وجودشان در ارایه راهکار استمداد و حمایت شود. سوم: چیزی شبیه وزارت خانه تأسیس شود تا تنها این وظیفه را بر عهده گیرد: «شناسایی عوامل حجاب گریزی» سپس هر فرد و نهاد و موسسه ای در این زمینه مجرم شناخته شد مجازات شود. که به نظر من اولین مجرم قبل از خانواده صدا و سیما است.
****** نقش و عملکرد رسانه در ترویج فرهنگ حجاب چطور ارزیابی می کنید؟ آیا در فیلم ها و سریال های رسانه ملّی حجاب تبلیغ می شود یا تأثیر عکس دارد؟
پنجاه سال پیش از پیروزی انقلاب شکوه مند ملت ما نظام سلطه جهانی چنین رویدادی را در ایران پیش بینی می کرد و از همان زمان آنها بهترین راه تخریب فرهنگ را رسانه های تصویری می شناختند. این در حالی بود که تا پس از ده سال از پیروزی انقلاب عده ای فکر می کردند اصلاً  کشور اسلامی به سینما و تلویزیون نیازی ندارد.
اینک ما از دریچه همان سیاست نظام سلطه و تفکر ابلهانه عده ای دچار آسیب شده ایم. هر چه از عمر صدا و سیما می گذرد طرح ریزی برنامه های فرهنگی بیشتر از دست ما خارج می شود و در دست نظام سلطه قرار می گیرد. اینک کاملاً به سیاست نظام سلطه پیش می رود. به صورتی بسیار کار شناسی شده همه فیلم ها و برنامه ها -حتی گفتگوهای علمی درباره حجاب- طوری هدایت می شود که نتیجه آن تقویت بی حجابی است. من بیش از این نمی توانم توضیح دهم!
******* برخی معتقدند که تجربه های دیگر کشورهای اسلامی در آزادی حجاب در ایران می تواند موجب گرایش به حجاب باشد. آیا چنین مسأله ای در ایران قابل اجراست؟
تجربه برهنگی غرب به شکل موردی و جزیی سبب رویکرد عده ای بی حجاب شده است نه به شکل پذیرش عمومی. اشتباه نکنید! این استدلال کاملاً غیر منطقی است که خوب است نخست بگذاریم کشور آزادانه به سمت برهنگی و آزادی محض جنسی برود تا سپس به حقیقت حجاب پی ببرد!! اگر کشوری به آن سمت رفت هرگز به سوی حقیقت راه پیدا نخواهد کرد. راه آنچنان تاریک و نا هموار می شود و هویت انسان به قدری مسخ می گردد که راهی به بازگشتش نیست. امروزه در غرب دیگر کسی به پاکدامنی نمی اندیشد؛ مفهوم حیا را حتی در فرهنگ لغت نمی توان یافت. جنون جنسی همه را کلافه کرده است و افراد در قبال دریافت پول داوطلبانه خواستار انجام کار زشت اند. اجاره زن و دختر تقریباً شکل قانونی یافته است و نامش را آزادی می گذارند.
****** بحث برخورد با بدحجابی و از طرف دیگر تشویق برای حجاب چگونه باید باشد؟ در این زمینه باید به چه صورت باید عمل کرد؟ کما اینکه در این زمینه انتقادات فراوانی هم به طور مثال از نحوه برخورد با بدحجاب ها در جامعه از سوی برخی نهادها می شود. نظر حضرتعالی چیست؟
قرآن فرموده است: «لا اکراه فی الدین» یعنی ارزش های دینی را نمی توان با اجبار در اذهان جای داد. پذیرش بدون اختیار کمترین ارزش و فایده ای ندارد. اما این امر بدان معنا نیست که هر فرد پس از قبول قرارداد اجتماعی بتواند در جامعه هر طور خواست رفتار کند و لباسی بپوشد. در هیچ کشور غربی نمی بینید زن و مرد در اداره ها و بانک و محل کارشان برهنه حضور یابند. چرا؟ مجبورند؟ خیر! پذیرش قرارداد اجتماعی این کار را وظیفه شان شمرده است. ما به زنان غیر معتقد به حجاب نمی گوییم مقنعه و پوشیه به سر کنند و چادر بپوشند ولی می توانیم از آنها انتظار داشته باشیم در چند ساعتی که در مجامع عمومی هستند شئون اخلاق اجتماعی را مراعات کنند و اگر کسی خواست هنجار شکنی کند مؤدبانه جلوش گرفته شود.
-------------------
**** سوتیتر:
1- در بیان پیامدهای ناپوشیدگی زنان، دشوارترین موضوع برای نویسندگان، نگاشتن مطالبی است که خواندن برای بانوان همسردار سودمند، اما برای دوشیزگان دارای بدآموزی است. از طرفی نمی توان دوشیزه گان را بدون بیان آن مطالب، به درستی به فلسفه پوشش زن معتقد ساخت.
2- از پیچیده ترین پدیده های طبیعت، وجود زن و شگفتی های اندام اوست که چه آن را برهنه سازد و یا به قصد دلبری بپوشاندش، منبع نیرومند ایجاد جاذبه و تحریک امیال غریزی است و بسیار کم رخ می دهد که زن از تعقیب نگاه ها در امان باشد. زمانی که آدمیان تنها به پاره ای از اسرار جلوه نمایی زن پی ببرند، بیش از پیش به ظرافت اندیشه و رفتار زن معتقد خواهند شد.
3- زن برهنگی را دوست ندارد، اما اگر ایمانش کامل نباشد و ارزش خود را با پوشیدگی به دست نیاورد، برخلاف میل باطنی اش ممکن است برای نیل به این منظور، از برهنگی کمک گیرد.